O projektu

Nezavisna arhiva izbornih rezultata koje objavljuje Republička izborna komisija (RIK), sa istim proverama za svako biračko mesto, ko god da su učesnici.

Načela

Ista pravila za svakog učesnika. Nijedna stranka ni kandidat nisu tretirani drugačije. Učesnici su navedeni redom sa glasačkog listića.
Upozorenje je pitanje, ne zaključak. Znači da su brojevi neobični i da vredi pogledati zapisnik. Nikada nije optužba.
Upozorenja potiču samo iz primarnih izvora: RIK-ovih datoteka i dokumenata. Novinski izveštaj o određenom biračkom mestu može da stoji pored njega kao beleška, označena kao nepotvrđena; beleška nikada ne stvara upozorenje.
Bez ličnih podataka. Zapisnici sadrže imena i potpise članova odbora, pa sajt vodi do RIK-ovih primeraka i nikada ih ne preuzima niti prepisuje.
Ništa od trećih strana. Bez analitike, kolačića, fontova i skripti sa drugih servera.

Kako se podaci prikupljaju

Sajt pita RIK koje izbore ima i koliko je biračkih mesta obrađeno: jednom dnevno kad nema izbora, češće oko dana izbora, svakog sata dva dana posle i svaka 3 sata do dve nedelje posle. Dok brojanje traje, proverava svaka 3 minuta. Datoteku sa rezultatima preuzima kada se broj obrađenih mesta promeni, a čuva je samo ako se sadržaj promenio. Svaka sačuvana verzija ostaje u istoriji repozitorijuma, pa svako može da vidi šta je RIK objavio i kada.

Podaci i obaveštenja

Atom fid sa svakom novom grupom upozorenja: feed.sr.xml. Svaka opština ima i svoj fid, povezan na njenoj strani.
Podaci u JSON-u, isti kao na stranama kroz izbore: api/index.json sadrži izbore, opštine i biračka mesta; api/m/<šifra>.json je opština kroz izbore, a api/s/<mesto>.json biračko mesto.
Sva biračka mesta jednih izbora u jednoj datoteci, api/r/<izbori>/stations.json, kako ih koristi strana Istraži. Granice opština za njenu mapu su u api/geo/municipalities.json (© saradnici OpenStreetMap-a, ODbL).
Tabela opštinskih komisija jednih izbora kao CSV, api/r/<izbori>/commissions.csv.
Arhiva: RIK-ove datoteke onakve kakve su preuzete, u repozitorijumu na GitHub-u, u fascikli data/rounds. Istorija svake datoteke pokazuje šta je RIK objavio i kada.
Ni u jednom od njih nema imena iz RIK-ovih dokumenata: umesto njih je veza na sam dokument.

Provere

Brojevi u zapisniku se ne slažu

Najjači signali: brojevi istog zapisnika se međusobno ne slažu.

Upozorenja	Pravilo	Težina
Više listića nego potpisa	Listića u kutiji ima više nego birača koji su se potpisali u birački spisak. Zakon ovo smatra ozbiljnom greškom.	5
Glasovi se ne sabiraju u važeće listiće	Zbir glasova svih kandidata ili lista nije jednak broju važećih listića.	3
Važeći i nevažeći se ne sabiraju u listiće u kutiji	Važeći plus nevažeći listići nisu jednaki broju listića u kutiji.	3
Više potpisa nego listića	Potpisa u biračkom spisku ima bar 3 više nego listića u kutiji.	3
Više glasalih nego upisanih	Glasalih ima više nego upisanih birača.	3
Moguća greška u unosu: glasali svi upisani	Broj glasalih tačno je jednak broju upisanih, a medijana izlaznosti u opštini je ispod 80%.	2
Ispravka objavljena, brojevi se i dalje ne slažu	RIK je objavio rešenje o ispravci zapisnika, a brojevi i dalje ne prolaze aritmetičku proveru.	3

Izmene posle objave

Arhiva pokazuje da su se brojevi, zapisnik ili rešenje menjali posle prve objave.

Upozorenja	Pravilo	Težina
Brojevi promenjeni posle objave	Neki broj na biračkom mestu razlikuje se od prve objavljene vrednosti u arhivi.	3
Ispravka objavljena, brojevi nepromenjeni	Rešenje o ispravci pojavilo se posle prve objave, a nijedan broj se od tada nije promenio.	3

Zapisano na biračkom mestu

Primedbe i rešenja koja je RIK objavio uz zapisnik. Šta u njima piše, vidi se tek u dokumentu: upozorenje kaže da dokument postoji.

Upozorenja	Pravilo	Težina
Glasanje poništeno	Uz zapisnik je objavljeno rešenje o poništavanju glasanja na biračkom mestu (obrazac RG-9); glasanje se ponavlja.	3
Rezultati se ne mogu utvrditi	Uz zapisnik je objavljeno rešenje da se na biračkom mestu ne mogu utvrditi rezultati glasanja (obrazac RG-8).	3
Primedba uz zapisnik	Uz zapisnik je objavljena posebna primedba na rad biračkog odbora. Ko ju je podneo i šta u njoj piše, vidi se u dokumentu.	2
Primedbe posmatrača	Čovek je pročitao zapisnik o posmatračima (obrazac RG-11) i u njemu našao primedbe posmatrača na postupak glasanja. Kratak opis ne imenuje nikoga.	2

Neobični rezultati

Često sasvim zakoniti, na primer kada manjinska sredina glasa kao blok. Zato imaju najmanju težinu.

Upozorenja	Pravilo	Težina
Mnogo nevažećih listića	Bar 8% nevažećih uz bar 100 glasalih, ili bar 3× medijane na istoj adresi odnosno u opštini.	2
Skok izlaznosti	Izlaznost na istom biračkom mestu porasla je od prethodnih izbora za bar 25 poena više od medijane ostalih biračkih mesta u opštini, uz bar 100 upisanih oba puta. Isto mesto se prati po adresi, nazivu i broju, pa se prenomerovano mesto poredi samo sa sobom.	2
Pad izlaznosti	Izlaznost na istom biračkom mestu pala je od prethodnih izbora za bar 25 poena više od medijane ostalih biračkih mesta u opštini, uz bar 100 upisanih oba puta. Češće nego skok dolazi od preseljenja birača ili novih granica biračkih mesta.	1
Nagli rast upisanih	Broj upisanih birača na istom biračkom mestu porastao je od prethodnih izbora za bar 15% više od medijane ostalih mesta u opštini, a manje od 40% (veći rast je najčešće novo područje mesta i ne poredi se); bar 100 upisanih na oba izbora.	1
Izlaznost daleko od naselja	Izlaznost je bar 20 poena iznad ili ispod medijane ostalih biračkih mesta u istom naselju (po popisu); naselje mora imati bar 2 druga mesta i mesto bar 50 upisanih.	1
Skoro jednoglasno	Izlaznost bar 90% i jedan kandidat ili lista sa bar 80% važećih glasova, uz bar 50 upisanih.	1
Veoma visoka izlaznost	Izlaznost bar 90%, uz bar 50 upisanih.	1
Isti glasovi kao na drugom mestu	Svaki kandidat ili lista ima isti broj glasova kao na drugom biračkom mestu u istoj opštini, uz bar 50 glasova i bar 3 kandidata ili liste sa glasovima. Tada se dva mesta retko poklope slučajno; prepis zapisnika ili greška pri unosu brojeva daju isto.	2

Provere „neobičnih rezultata“ odnose se samo na biračka mesta u Srbiji; izlaznost malo znači u inostranstvu i u zavodima. Težine se sabiraju u skor koji rangira biračka mesta kroz izbore; na osnovu njega posmatračke grupe odlučuju gde da idu, a prikazan je na strani Istorija mesta. Ko od posmatrača ide gde ne objavljuje se na ovom sajtu.

Statistika za ceo izborni krug

Stranica svakog izbornog kruga prikazuje i testove na hiljadama biračkih mesta: koliko su ravnomerno raspoređene poslednje cifre brojeva glasova, koliko često rezultati padaju na okrugle procente i kako se izlaznost odnosi prema udelu glasova. To su slabi signali. Neobične vrednosti mogu imati obične uzroke i nikada ne upućuju na određeno biračko mesto.

Okrugli procenti se porede sa brojem koji se očekuje slučajno, a on zavisi od imenioca svakog mesta: od 500 važećih glasova svaki peti broj daje ceo procenat, od 737 otprilike svaki deseti. Isti testovi rade se i za svaku opštinu sa dovoljno podataka. Među toliko opština poneka slučajno ispadne neobična, pa se svaka verovatnoća množi brojem testiranih opština (Bonferonijeva korekcija), i tek ono što i posle toga ostane ispod 0,05 vredi pitanja. Isti rezultati na dva biračka mesta su druga stvar: proveravaju se mesto po mesto, sa ostalim upozorenjima.

Stranica Komisije za svake izbore pokazuje, po opštini, šta je stiglo u RIK-ove registre i kada: zapisnike i koliko sati posle zatvaranja biračkih mesta su otpremljeni, rešenja o njihovoj ispravci, rešenja o biračkim odborima i dokumente same komisije. To nije ocena: svaka kolona je činjenica, a istaknuta ćelija pitanje.

Ograničenja

Sajt vidi samo ono što RIK objavi. Ne vidi biračko mesto.
RIK-ovi brojevi mogu da kasne ili da budu naknadno ispravljeni. Stranica izmena pokazuje kada se to desilo.
Biračka mesta se uparuju između izbora po šifri opštine i broju biračkog mesta. Ako se mreža biračkih mesta promeni, deo poređenja se gubi.

Ispravke

Da biste prijavili grešku na sajtu, otvorite pitanje (issue) u repozitorijumu. Pitanja su javna: ne objavljujte lične podatke niti bilo šta što može da otkrije izvor.